Жобаның атауы ИРН нөмірімен
AP26198287 Медицина және/немесе ауыл шаруашылығы қажеттіліктері үшін микробқа қарсы/саңырауқұлаққа қарсы оригиналды синтетикалық препараттарды әзірлеу.
Өзектілігі/Қысқаша сипаттамасы
Бактерияға қарсы агенттердің жаңа кластарын енгізе отырып, антибиотикке төзімділік құбылысы барған сайын айқын және мағыналы болып келеді. Қазіргі уақытта төзімділік мәселесін шешу үшін белсенділігі жоғары препараттарды синтездеу, препараттардың жаңа дәрілік түрлерін әзірлеу, дозалау режимі бойынша оңтайлы препараттарды таңдау, төзімді штаммдардан, атап айтқанда стафилококктан туындаған инфекцияларды емдеуге арналған препараттарды алу бойынша жұмыстар жүргізілуде.
Микробқа қарсы, фунгицидтік, вирулицидтік әсері бар жаңа қосылыстарды іздеу инфекцияға қарсы препараттарды әзірлеу саласындағы ең басым бағыттардың біріне жатады. Бактериялық инфекциялармен күресу әдісі ретінде химиопрофилактика мен химиотерапияның маңыздылығын асыра бағалау қиын.
Жоба Қазақстан Республикасының ғылыми-техникалық және әлеуметтік-экономикалық дамуының өзекті міндеттерін шешуге бағытталған, өйткені ол тәжірибеде қолданылғанға қарағанда тиімдірек жаңа потенциалды биологиялық белсенді және аз уытты препараттарды синтездеуді мақсат етеді.
Зерттеу мақсаты бағытталған мәселелер. Бұрын алынған нәтижелер биоактивтілікті арттыру және уыттылықты төмендету үшін жаңа биологиялық белсенді C-, O-, N-алмастырылған гетеротуындыларын жобалау кезінде ескерілетін болады. Азотты гетеротуындылары табиғаты бойынша гидрофобты және заттарды еритін түрге ауыстыру үшін β-циклодекстринмен комплекс түзілу бойынша зерттеулер жүргізіледі. Жоспарланған ҒЗЖ-да, оның ішінде суда ерігіштігі төмен жаңа гетеротуындыларды алу, олардың хбаршысы болып болжанады. Бұл мәселені шешу олардың рН-метрикалық әдіспен медполимермен комплекстелінуін зерттеу арқылы шешілетін болады.
ҒЗЖ-ны толық орындау үшін қолданыстағы эксперименттік әдістерді дамыту және гетероциклді туындылардың физика-химиялық ерекшеліктерін сипаттау қажет. Биологиялық белсенді гетероциклді туындыларды жобалау үшін: бірнеше қосымша эксперименттік әдістерді тарту; гетероциклдердің құрылымын күрделендіру, олардың құрылымдық және химиялық ерекшеліктерін зерттеу.
Жобаны іске асырудың қолданылатын әдістемесі реакцияға бастапқы объектілердің әртүрлі реакция орталықтарын тарту және биологиялық әрекеттің белгілі бір түріне, атап айтқанда микробқа қарсы/саңырауқұлаққа қарсы белсенділікке жауап беретін құрылымдық фрагменттерді енгізу арқылы жаңа құрылымдарды нәзік органикалық синтездеудің (НОС) классикалық синтетикалық әдістерін кеңінен қолдана отырып, синтетикалық құрылымнан тұрады.
Жаңа гетеротуындыларды жобалау әдістемелері классикалық реакциялар жағдайында да, жасыл тәсілдерді қолдану арқылы да болады. Химиялық конструкциялар жоба авторларының дәлелденген әдістемелері бойынша жүргізілетін болады немесе автор басқалардың әдістерін қолданатын болады.
ҒЗЖ шеңберінде алынған жаңа гетеротуындылар құнды биологиялық қасиеттері бар жаңа үлгілерді ұсынуы тиіс.
Жаңа микробқа қарсы/саңырауқұлаққа қарсы препараттарды жасау елдің "жасыл экономикаға" көшуінің мемлекеттік тұжырымдамасына сәйкес келеді. Жаңа микробқа қарсы/саңырауқұлаққа қарсы препараттарды әзірлеу Қазақстан Республикасы үшін де, әлемде де маңызды әлеуметтік және технологиялық мәнге ие. Жоба медицина және/немесе ауыл шаруашылығы қажеттіліктері үшін микробқа қарсы/саңырауқұлаққа қарсы препараттарға үміткер жаңа заттарды әзірлейді.
Бұл жұмыс бағытының өзектілігі мен болашағы сөзсіз. Ұсынылған ғылыми-зерттеу жұмысының нәтижесінде соңғы жылдардағы ғылым жетістіктерін пайдалана отырып, биологиялық белсенді гетероциклді туындылардың жаңа дәрілік нысандарын әзірлеу және талдаудың әртүрлі физикалық және физика-химиялық әдістерін пайдалана отырып, құрылымы мен құрамын белгілеу жоспарлануда.
Мақсаты (өтінім бойынша)
Жобаның мақсаты – потенциалды микробқа қарсы/саңырауқұлаққа қарсы белсенділігі бар жаңа органикалық құрылымдарды алудың синтетикалық жолдарын құру, бағытталған молекулалық дизайн әдісімен белгілі бір биоактивтіліктің құрылымдық фрагменттер мен олардың комбинацияларын анықтау.
Күтілетін нәтижелер
Күтілетін нәтижелер: биоактивтілік көрінісінде құрылымдық фрагменттердің алгоритмі құрылады, азотты гетероциклдер қатарында жаңа фармакологиялық белсенді заттардың ғылыми қоры құрылады, жоба шеңберінде құрастырылған бірқатар жаңа полифункционалды жүйелер негізінде медицина және/немесе ауыл шаруашылығы қажеттіліктеріне арналған жаңа бірегей отандық микробқа қарсы/саңырауқұлаққа қарсы препараттарды әзірлеу үшін;
Жобаның нәтижелері ғылыми ұйымдардың ғылыми-техникалық потенциалы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыруы тиіс, өйткені жоба құрамында пиперидин бар азагетероциклдер бойынша практикалық нәтижелер мен эксперименттік деректерді толықтыруға және жаңа өнімдердің болжамды құнды микробқа қарсы/саңырауқұлаққа қарсы биологиялық қасиеттері туралы мәліметтер алуға бағытталған.
Идентификаторлары (Scopus Author ID, Researcher ID, ORCID, бар болса) және сәйкес профильдерге сілтемелері бар зерттеу тобы мүшелерінің толық аты-жөндерінің тізімі
Пралиев Калдыбай Джайловович – Researcher ID: GBS-0012-2022, Scopus Author ID: 6603014171, ORCID: 0000-0003-0381-7481
Ахметова Гульмира Сериковна – Researcher ID: CAX-8607-2022, Scopus Author ID: 57196043779, ORCID: 0000-0002-9074-1464
Исаева Ұлжалғас Бақытжанқызы – Researcher ID: CVC-0767-2022, Scopus Author ID: 57210920401, ORCID: 0000-0001-6976-6096
Малмакова Айгуль Ербосыновна – Researcher ID: ABE-6190-2021, Scopus Author ID: 56436775600, ORCID: 0000-0001-9996-9476
Датхаев Убайдилла Махамбетович – ResearcherID S-1732-2018, Scopus Author ID: 55777169700, ORCID: 0000-0002-2322-220X
Омырзаков Манас Токтасынович – Researcher ID: GZA-6033-2022, Scopus Author ID: 56127298500, ORCID: 0000-0002-2665-178X
Сейлханов Олжас Тулегенович – Researcher ID: O-6394-2017, Scopus Author ID: 56711954500, ORCID ID 0000-0002-2322-8863
Искакбаева Жанар Алибаевна – Scopus ID: 57216252051, ORCID: 0000-0001-7428-0074
Жаумитбаева Гүлзия Аллаёрқызы – ORCID: 0009-0006-2522-204X
